گزارش نشست دوم  “رویداد راهبرد عدالت در کیفیت آموزشی”

دوشنبه 24 آذر ماه 1404 ساعت 8:30 – 11:30

در نشست دوم 19 فعال اجتماعی در حوزه برابری آموزشی گردهم آمدند تا هر یک  در 8 دقیقه یافته های خود را بیان و در معرض داوری داوران قرار دهند. داوران محترم این نشست از معاونین وزیر آموزش و پرورش بودند از جمله :آقای دکتر امانی -خانم دکتر حکیم زاده -آقای دکتر آذرکیش- و مشاورین وزیر مهندس زرافشان-چهاربند-دکتر واعظ مهدوی از نهاد مردم نهاد هاسب  و آقای دکتر زندیه  آقای دکتر تورانی و لطیفی نیز  از مرکز پژوهشهای برنامه ریزی درسی  حضور داشتند.

سخنران اول دکتر بهنام بهراد ،عضوهیئت علمی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، با موضوع”عدالت آموزش ،پیشران کیفیت”بودند .ایشان با تاکید به نتایج تیمز و پرلز بیان داشتند که دانش آموزان ما به حداقل استاندارد آموزشی دست پیدا نمی کند. وی به هزینه های شکاف عمیق یادگیری اشاره داشتند . ایشان عدالت را از سه منظر آموزشی- به رسمیت شناسی  و قابلیتی بررسی کرده  و اعتقاد داشتند که مداخله باید در سه سطح صورت بگیرد:در سطح کلان -بازطراحی ساختاری  و قوانین مثلا تخصیص بودجه به وزارت  دوم در سطح میانی -توانمندسازس نهادی تمرکز بر معلمان و مداخله سطح سوم سطح جبرانی تمرکز بر حمایت دانش آموزان در معرض خطر. ینظر ایشان جداسازی مدارس دانش آموزان از اول تا نهم تاثیر مخربی دارد و از شاخص هیرشمن برمیزان جداسازی اجتماعی استفاده کرد. در مورد توانمندسازی معلمان هم نظرشان این بود که معلم خوب را در مدارس محروم نمیتوان نگهداری کرد .

خانم دکتر صغری ملکی استاد دانشگاه فرهنگیان کرج دومین سخنران بود . موضوع سخنرانی ایشان “INDUCTION” بود .ایشان با این خاطره شروع کردند که در اول مهر نومعلمان تماسهای زیادی با من دارند که با بچه ها و چالشهای مختلف چکارکنیم . بعد از یکماه تماسها قطع می شود چی شده آیا مشکلات حل شده اند؟تجربه 35 ساله ام نشان میدهد که اینها غرق شده اند به فرسودگی شغلی مبتلا شده اند .. متاسفانه در شیوه جذب معلم با سن 45 و 50 ساله  و امتیازاتی چون متاهل بودن این ناکارآمدی دو چندان شده است. چالشهای نومعلمان مختص ایران نیست بلکه در همه جهان است. نومعلمان فارغ التحصیل شدند اما آمادگی معلم شدن را ندارند. “INDUCTION” راه حلی است که دنیا به آن رسیده: کارورزی در تمام دنیا به رسمیت شناخته شده است. سالها نومعلم را رها نمی کنندو برایش برنامه سیستماتیک در سطح ملی دارند.یک منتور دارد- مشاهده در کلاس-کاهش بار تدریس بجای 24 ساعت تدریس 8 ساعت تدریس دارد-دائم هدایت شغلی صورت می گیرد-نیروی بازنشسته باید  90 روز  در کلاس نومعلم بنشیند .پس از آن هفته ای دو روز می نشیند .  در ژاپن  و نیوزلند 2 سال نومعلمان هفته ای یک روز کارورزی دارند. علاوه برآن نومعلمان بطور اجباری باید در گروه معلمان باسابقه عضوشوند و از تجربیات آنها بهره بگیرند.

سخنران سوم دکترحبیب الله رحیم پور ازغدی مشاور رئیس مجلس شورای اسلامی و دبیر کارگروه تحول فرهنگ و اندیشه مجلس ومدرس فلسفه آموزش و پرورش یود.عنوان سخنرانی ایشان”سیلست گذاری “عدالت آموزشی”،سرگردان در میانه بازتولید”برابری”یا “نابرابری” بود ایشان به تلقی های متفاوت به عدالت از منظر فلسفی پرداختند.

سخنران چهارم دکتر صادق کشاورزیان از مدرسه معلمی الف ب  بودند . عنوان سخنرانی ایشان”توان افزایی آموزگاران مناطق مستعد در مسیر توسعه و تعالی کشور”بود. تجربه سازمان مردم نهاد الف ب”ایشان از تلاش 5 ساله و تجربه ملاقات با بچه های حاشیه شهر تهران را بیان کردند که 50 درصد آنان عملکرد بسیار ضعیفی در  سواد پایه خواندن  داشتند .70 درصد معلم خوب نداشتند.از نظر ایشان از مبانی عدالت آموزشی و افزایش کیفیت آموزش تربیت معلم خوب است. دراین راستا تا کنون 100 هزار ساعت آموزش رایگان”دوره یادگیری معلم ماهر- حرفه ای” را مدرسه معلمی الف ب به 500معلم ارائه کرده است.  وی خواستار افزایش ارتباط این سازمان مردم نهاد  با مناطق آموزشی سراسر کشور  بود تا این نوع الگوی آموزشی وارد چرخه آموزش ضمن خدمت معلمان شود.

 خانم ژیلا مدنی فعال برجسته آموزش پیش‌دبستانی در منطقه هامون (سیستان و بلوچستان) است و با تیم «آوای مهر هامون» برای تأمین امکانات مدارس روستایی دورافتاده، مانند سرویس ایاب‌وذهاب و تجهیزات تفریحی، تلاش می‌کند. ایشان تجربه خود را از پایین بودن کیفیت آموزشی چنین بیان می کند که در منطقه هامون از دانش آموز دوم دبستانی توانایی خواندن و نوشتن را ندارد. در مناطق دو زبانه ساخت مدرسه مهم نیست بلکه احیا پیش دبستانی مهم است و گروه ایشان از 4 سال پیش در این منطقه کلاسهای پیش دبستانی را برگزار می کنند.

آقای محمد سبحانی معلم برجسته عشایر خوزستان (از دزفول، سرگروه آموزشی معلمان عشایر و مدرس کارگاه‌های توانمندسازی) است که به عنوان معلم برتر کشور در حوزه عدالت آموزشی شناخته شده با موضوع”گذر از معلم سنتی به سمت تسهیلگر” سخنرانی خود را آغازکرد. ایشان از خوزستان در مدرسه معلمی الف ب شرکت کرده و این دوره ها را بسیار موفق می دانست و تشکیل کمیته همتایی جهت تولید و تربیت تسهیلگر را ضروری می دانست .بجای مدرک گرایی باید معلمان گمنام را دید و از آنان بعنوان تسهیلگر استفاده کرد.

آقای جواد عبدیائی از مرکز سیاست پژوهشی آموزشی با موضوع”چگونگی داوری شواهد و اصمیم گیری شواهد محور” در مورد فرآیند سیاستگذاری صحبت کردند و اینکه از اهداف سیاستها باید رسیدن از رویا به واقعیت باشد .از نهاد ضعیف نمی توان کاربزرگ خواست. برای حل مسائل از روش PDIA که دکتر میدری مروج آن هستند باید استفاده کرد.

آقای علیرضا حیدری از تهران در مورد “آسیب شناسی سیاستگذاری در زیست بوم پژوهش سراهای دانش آموزی”صحبت کرد.پژوهش سراها هدف بهشت گمشده مدارس را محقق نکردند.

آقای محمد حسین سیستانی  معلم  و موسس اندیشکده  مهیار با موضوع “نوآوری و بهره وری به مثابه پیشران های ارتقای کیفیت نظام آموزشی ” اظهار داشت که 7 سال در جنوب کرمان معلم بوده  و چندسال است که در پایتخت مشغول است. به اعتقاد ایشان برای افزایش کیفیت آموزشی باید شبکه ارتباطی پایدار میان آموزش و پرورش وزارت کار  و سازمان فنی حرفه ای و معاونت علمی ریاستجمهوری ایجاد کرد.

آقای طارق بلوچ معلمی از منطقه هیرمند موضوع سخنرانی ایشان “توانمندسازی معلم ،محرک اصلی عدالت در کیفیت آموزشی”بود.  تلفن های متعدد به من در طول سال می شود:حسن زندان رفته  سعید با موتور در حین جابجایی مواد تصادف کرده و هرکدام از بزهکاریهای دانش اموزانم خبر می دهد.مشکل من معلم کیفیت آموزش است. چرا آموزشی ندادم که دانش آموزم راه را ازچاه تشخیص دهد و راه درست را خود پیدا کند .من از جمعیت فرهنگیان جوان استان سیستان و بلوچستان هستم. ما بدنبال آموزش ضمن خدمتی هستیم که از من معلم “کاربلد” بسازد. مدرسه معلمی الف ب با ایجاد مرکز توانمندسازی در مناطق مختلف  این تجربه موفق را به من آموخت.

آقای عباس بیات مدیر کل پیشین فنی حرفه ای در وزارت آموزش و پرورش با موضوع”بازطراحی حکمرانی نطام آموزش و پرورش” اظهار داشت موثرترین  مخاطب دولت آموزش و پرورش است در طی این سالها تغییرات زیاد در سیاستها موجب آسیب فراوان در کیفیت آموزش گردیده از جمله سیاستهای متناقضی که می توان زد:خرید خدمات آموزشی -سیاست جذب معلمان بصورت آزاد  و پذیرش کنکور  دانشگاه فرهنگیان- تغییرات مداوم در امتحانات نهایی  و تاثیر آن بر کنکور  تمام انرژی وزارتخانه را بلعیده است. از اولیا تا معلمان همه درگیر تحلیل تکنیکال ناثیر معدل امتحانات نهایی بر کنکور شده است.

آقای مسلم میر رضایی مدیر کل عشایری استان خوزستان با موضوع”شیوه های نوین جذب بازمانده از تحصیل در مناطق عشایری”بیان کردند که من خود محصول بازمانده از تحصیل  جامعه عشایری هستم 7برادر و یک خواهر در خانواده عشایری بودیم و بخاطر جابجایی کلاس سوم دبستان درس را رها کردم که با کوچ همراه شوم . در کلاس چهارم به شهر آمدم بعد از شش ماه بادیدن پدرم چه گریه هایی کردم . معلم خوبی داشتم مرا به درس برگزداند. من 25 سال در آموزش و پرورش عشایری مشغولم . در زندگس عشایر آب و هوا نقش اصلی در زندگی آنان دارد. ما در طراحی آموزشی مولفه های اقتصادی این جامعه را در نظر نگرفتیم .درست در پاییز که فصل کار عشایر است و بچه ها باید کمک کنند ما آنها را به مدرسه می آوریم و در تابستان که بیکار هستند مدرسه هم تعطیل است . تقویم آموزشی باید تغییر کند . مشکل کمبود آب و بحران آب در این مناطق به تعطیلی مدرسه می انجامدو باید در این مناطق سال تحصیلی دو نوبته شود باید در زمان آموزش انعطاف  داشته باشیم . بجای مدرسه سیار ما نیازمند معلم سیار هستیم.  من هفته پیش  در اندیکا خوزستان 4 دانش آموز بازمانده را جذب کردم. اما  در نیمه سال کدام معلم به آنها درس می دهد؟ مجددا ترک تحصیل می کنند.

آقای فرزاد میرشکاری  معلم نمونه کرمان با موضوع”نقش کتابخانه مدرسه در پرورش رویا و جبران کمبود معلم الهام بخش”اظهار داشت: من در روستای دهکلات جنوب کرمان در کپردرس می خواندم .افتخار هم می کردم چون کپر را دایی من ساخته بود.وقتی به ساختمان آجری آمدم تغییری احساس نکردم .ساختمان در دانش آموز ایجاد تغییر نمی کند بلکه معلم است که در دانش آموز احساس تغییر ایجاد می کند.معلمان با ایجاد انگیزه می توانند رویاهای بزرگی را در وجود انسان بکارند. من بدنبال رویا داشتن بچه ها بودم. در روستا کوچکترین کتابخانه را تاسیس کردم میدانستم خواندن کتاب اولین تغییر را ایجاد می کند. همین کتابخانه اولین مرکز کار آفرینی روستا شد. .دانش آموزانم به این باور رسیدند که من میتونم یک روزی دنیا را تغییر دهم. نام این طرح را بنتال گذاشتم. بنتال به بافتن اولین رج سبد حصیری می گویند. صاحب رویا شوید.

آقای محمد حسین جاوید با موضوع “توزیع عادلانه سرانه های دانش آموزی” بیان داشت که باید به اقتصاد آموزش و پرورش  توجه کردگفتمان  تقویت مدرسه دولتی – توانمندسازی معلمان-همه به توزیع عادلانه سرانه های دانش آموزی بازمی گردد.

خانم فتحی از کاشمر بیان کرد که از سال 1400 وارد آموزش و پرورش شده ام . از آغاز کلاسهای چندپایه داشتم. از این محدودیت بعنوان مزیت استفاده کردمویيگی انعطاف پذیری در این کلاسها سبب تقویت پایه های بالاتر شد با املا به بچه کلاس اولی کلاس سومی  هم خواندنش تقویت می شود. در ایران 48 هزار کلاس چندپایه با 440 هزار دانش آموز در مقطع ابتدایی داریم. شکاف آموزشی بین شهر و روستا عمیق است. راهبر آموزشی که برای این کلاسها است  به ماموریت های دیگری ارسال می شود.برای عدالت آموزشی باید جایگاه کلاس چند پایه به رسمیت شناخته شود.

و سخنران آخر آقای نادری بود معلمی که معتقد بود باید دانش آموز را به بازار کار هدایت کرد.  در منطقه قرچک سال 1401 در مصاحبه ای با دانش آموزان متوجه شدیم 45 درصد از آنها از رشته تحصیلی خود ناراضی هستند. و جالب اینکه که دانش آموزان علوم انسانی و کاردانش ناراضی تر بودند. نظام آموزشی اطلاعات درستی از بازار کار به بچه ها نمی دهد. “در فرآیند انتخاب رشته باید باز اندیشی شود.”